Thuật ngữ tuxedo: từ điển cho người mới bắt đầu

Khi vào tiệm may tuxedo, anh sẽ nghe thợ nhắc tới facing, galon, barathea, studs như chuyện hiển nhiên. Đó không phải để làm khó khách, chỉ là những từ ngắn gọn thay cho cả câu mô tả dài. Bài này gom các thuật ngữ thường gặp thành bốn nhóm: áo, quần, sơ mi, phụ kiện, kèm cách gọi tiếng Việt quen dùng trong nghề.

Nhóm áo

• Facing (mặt ve): lớp vải bóng, thường là satin hoặc grosgrain, phủ lên ve áo. Đây là dấu hiệu dễ thấy để phân biệt tuxedo với vest. Nguồn gốc của chi tiết này nằm ở bài vì sao ve tuxedo bọc satin.
• Ve shawl (ve khăn): ve bo tròn liền một đường cong từ cổ xuống khuy, không có khía.
• Ve nhọn (peak lapel): đầu ve hếch lên phía vai, làm vai trông rộng hơn.
• Ve xuôi (notch lapel): ve có khía như vest thường, ít được coi là chuẩn mực cho lễ phục. Cách chọn giữa các kiểu ve có trong bài chọn ve áo tuxedo.
• Khuy bọc (covered button): khuy phủ cùng chất với mặt ve, nhìn liền mạch, không lộ kim loại hay nhựa.
• Túi viền (jetted pocket): túi cắt thành một khe hẹp có viền mảnh, không nắp. Tuxedo truyền thống dùng loại này thay cho túi nắp.
• Xẻ tà (vent): đường xẻ ở lưng hoặc hai bên gấu áo. Áo lễ phục truyền thống thường không xẻ.
• Canvas (lớp dựng): lớp vải cứng bên trong ngực áo giữ phom. Áo dựng canvas cho đường cong ve tự nhiên hơn loại dán keo.
• Barathea: kiểu dệt tạo bề mặt có vân hạt nhỏ, hơi nổi, thường bằng len hoặc tơ, cổ điển cho thân áo tuxedo.

Nhóm quần

• Galon: dải viền satin hoặc grosgrain chạy dọc ngoài ống quần, cùng chất với mặt ve. Chuyện vì sao có dải này nằm ở bài vì sao quần tuxedo có sọc satin.
• Cạp cao: quần tuxedo truyền thống đặt cạp ở eo tự nhiên, cao hơn quần vest thường, để che phần đáy sơ mi dưới gile hay đai bụng.
• Đai chỉnh eo hai bên (side adjusters): dây gài có khoá ở hai bên cạp thay thế thắt lưng.
• Khuy gài dây đeo (braces buttons): hàng khuy bên trong cạp để gài dây đeo quần.
• Không lật gấu, không đỉa: ống quần để trơn, cạp không có đỉa luồn thắt lưng. Chi tiết này được nói kỹ ở bài những chi tiết tuxedo không có.

Nhóm sơ mi

• Cổ cánh én (wing collar): cổ dựng đứng với hai góc gập ra ngoài như cánh, đi với nơ. Phổ biến hơn trong white tie, nhưng vẫn được dùng với black tie.
• Cổ bẻ (turndown collar): cổ sơ mi thông thường, được chấp nhận trong black tie hiện đại.
• Ngực chần (piqué / marcella front): phần ngực dệt kiểu chần nổi, cứng và mịn, mặc với khuy ngực.
• Ngực xếp ly (pleated front): ngực sơ mi xếp các nếp nhỏ chạy dọc, mềm hơn ngực chần.
• Khuy ngực (studs): những nút trang trí thay cho khuy sơ mi, thường bằng đá onyx hoặc kim loại, cài vào lỗ khuy ở ngực áo.
• Khuy măng sét (cufflinks): khuy cài cổ tay sơ mi, thay cho khuy vải.
• Cổ tay gập đôi (double cuff / French cuff): cổ tay gập lại để cài khuy măng sét.

Nhóm phụ kiện

• Nơ (bow tie): nơ đen. Loại thắt tay (self-tie) có nếp tự nhiên hơn loại thắt sẵn (pre-tied).
• Đai bụng (cummerbund): dải vải rộng quấn quanh eo, nếp gấp hướng lên. Chi tiết xem ở bài tuxedo ba mảnh: gile hay đai bụng.
• Gile hở ngực (evening waistcoat): gile cắt thấp, hở ngực để lộ ngực sơ mi, đi với tuxedo thay đai bụng.
• Khăn túi (pocket square): khăn gài túi ngực, thường trắng và gấp ngang hoặc gấp mũi.
• Giày da bóng (patent): giày da láng. Opera pump là loại giày mũi trơn, thấp cổ, gắn nơ lụa, rất cổ điển.
• Ghim ve (lapel pin): ghim nhỏ cài ve, không bắt buộc.

Cách đọc nhanh khi đứng trước một bộ tuxedo

Nếu muốn kiểm tra một bộ có đúng chuẩn lễ phục hay không, anh nhìn ba chỗ: ve có bọc facing không, quần có galon không, túi có viền không. Ba chi tiết này đủ phân biệt tuxedo với một bộ vest tối màu. Phần cấu tạo chi tiết hơn có trong bài cấu tạo áo tuxedo, còn cách phối từng món xem ở quy tắc phối đồ tuxedo.

Hỏi thợ may bằng từ ngữ của mình

Anh không cần thuộc hết các thuật ngữ trên. Chỉ cần nói được đại ý anh muốn gì, chuyên viên sẽ dịch sang tiếng nghề và đưa vải ra cho anh cầm tận tay. Nếu muốn nghe giải thích ngay trên một bộ cụ thể, anh có thể xem trang may đo tuxedo hoặc đặt lịch tại showroom.