Black tie qua các thập niên: từ 1920 đến hôm nay

Black tie chưa bao giờ đứng yên. Từ thập niên 1920 đến nay, nó đi từ chiếc áo ngắn còn đang tìm chỗ đứng bên cạnh áo đuôi tôm, qua giai đoạn chuẩn hoá nghiêm ngặt, rồi nổi loạn với sơ mi bèo và màu lạ, để cuối cùng trở về phom gọn, tối giản. Bài này đi qua từng giai đoạn bằng những đặc điểm khá chắc chắn, và nói rõ chỗ nào chỉ là xu hướng chung chứ không phải quy tắc.

Thập niên 1920 và 1930: nền móng của black tie hiện đại

Sau Thế chiến I, áo ngắn buổi tối (dinner jacket) trở nên phổ biến hơn nhiều, dần chiếm chỗ của áo đuôi tôm trong phần lớn các buổi tối, trừ những dịp nghi lễ cao cấp. Giai đoạn này định hình nhiều thứ ta còn thấy ngày nay.

• Midnight blue: màu xanh đen thẫm được gắn với thập niên 1930. Câu chuyện hay kể là dưới đèn điện buổi tối, xanh thẫm trông đen hơn đen thật, nhưng đây là lời kể chứ không phải kiểm chứng. Điều chắc chắn là màu này đã vào bảng màu lễ phục từ thời ấy. Tìm hiểu thêm ở tuxedo đen hay midnight blue.
• Ve shawl: ve khăn bo tròn trở thành lựa chọn quen thuộc, bên cạnh ve nhọn.
• Sơ mi mềm: xuất hiện xu hướng sơ mi ngực mềm, cổ gập, thoải mái hơn kiểu ngực cứng của thế hệ trước.
• Dinner jacket trắng: áo trắng ngà cho mùa hè và vùng nhiệt đới bắt đầu thành thói quen. Bài tuxedo trắng, dinner jacket nói thêm.

Thập niên 1950: hậu chiến và chuẩn hoá

Sau Thế chiến II, black tie trở thành trang phục buổi tối chuẩn của đàn ông thành thị ở Anh và Mỹ, và cách mặc được đúc thành bộ quy tắc rõ ràng. Sách nghi thức thời đó viết khá chặt chẽ về nơ đen, sơ mi trắng, giày da bóng, đai bụng.

Đây là giai đoạn mà hình ảnh black tie "đúng chuẩn" mà nhiều người còn giữ trong đầu được củng cố: đen là màu mặc định, ve satin hoặc grosgrain, quần có dải viền, ít chỗ cho sáng tạo. Cummerbund phổ biến, và các hãng thuê đồ bắt đầu phục vụ đại trà.

Thập niên 1970: sơ mi bèo và màu lạ

Thập niên 1970 phá khuôn. Thời trang nam bùng nổ về màu và hoa văn, và lễ phục không đứng ngoài.

• Sơ mi ngực xếp bèo (ruffled shirt), cổ tay xếp bèo.
• Tuxedo màu: xanh nhạt, nâu, burgundy, nhung màu.
• Ve rất rộng, quần ống loe.
• Nơ to bản hoặc nơ màu.

Nhiều chi tiết thời này sau đó bị coi là quá đà, và lễ phục lại quay về sự kiềm chế. Nhưng giai đoạn này mở ra ý tưởng rằng black tie có thể có cá tính, và hôm nay ta còn thấy dấu vết trong dạng creative black tie hay tuxedo nhung màu rượu vang. Một ví dụ hiện đại là TUX-020, tuxedo đỏ mận ánh tím với ve nhọn satin đen.

Thập niên 1980 và 1990: những điều chỉnh

Ở giai đoạn này, vai áo độn rộng và phom xuông là điểm nổi bật của thời trang nam thập niên 1980, rồi sau đó dịu bớt khi sang thập niên 1990 với phong cách tối giản hơn. Black tie vẫn tồn tại nhưng ít là tâm điểm, và nhiều người coi nó là trang phục thuê cho dịp đặc biệt.

Cần lưu ý đây là mô tả khái quát; mỗi thị trường và mỗi nhà may phát triển theo đường riêng, nên không nên xem đây là một mốc cứng.

Hôm nay: xu hướng tinh gọn

Phom hiện nay đi theo hướng tinh gọn. Vai tự nhiên hơn, thân ôm vừa phải, quần ống thẳng hoặc côn nhẹ, chi tiết giảm bớt. Ve viền mảnh, khuy bọc, và đường may sạch được ưa chuộng.

Đồng thời, quy ước cổ điển được trân trọng trở lại. Midnight blue, ve shawl, nơ thắt tay và áo nhung xuất hiện nhiều trong các dịp trang trọng. Xu hướng gần đây được bàn riêng ở bài xu hướng tuxedo gần đây. Điểm chung là người mặc nhìn lại lịch sử để chọn thứ mình thấy hợp, thay vì theo một khuôn.

Điều rút ra cho người mặc

• Lõi của black tie, tức áo ve bọc lụa, sơ mi trắng, nơ, giày bóng, gần như không đổi trong hơn một thế kỷ.
• Thay đổi nằm ở phom, màu, chiều rộng ve và mức độ trang trí.
• Một bộ tuxedo may đo đúng chuẩn không lỗi thời, vì nó dựa vào các quy ước đã bền qua nhiều thập niên, còn phom thì thợ chỉnh theo dáng anh hôm nay.

Anh có thể xem lại gốc rễ của trang phục này trong bài nguồn gốc tuxedo, và dạo qua bộ sưu tập tuxedo để thấy các mẫu hiện nay.

Đặt lịch thử tại Mon Amie

Chọn phom hợp thời mà không vội vàng là việc của người thợ cùng anh ngồi nhìn vải và thử trên người. Nếu anh sắp có một buổi black tie, hãy đặt lịch tại showroom để chuyên viên tư vấn phom, màu và chi tiết hợp dáng người.