Đọc biên vải (selvedge): nhận biết vải thật

Biên vải là dải hẹp chạy dọc hai mép cuộn vải, dệt chắc hơn thân vải để không bị tưa. Trên vải may đo tử tế, đây thường là nơi nhà dệt in hoặc dệt tên mình cùng vài dòng ký hiệu. Đọc được những dòng ấy, anh biết vải đến từ đâu và được công bố là gì trước khi nghe bất kỳ lời giới thiệu nào. Có điều đó là một manh mối, chưa phải giấy chứng nhận.

Biên vải là gì

Khi dệt, sợi ngang quay đầu ngay tại mép rồi chạy ngược lại, nên mép vải tự khép kín và không bung chỉ. Tiếng Anh gọi là selvedge, gốc từ chữ "self-edge", nghĩa là mép tự thân. Vì dải này khác thân vải về độ dày và độ chắc, thợ cắt luôn bỏ nó đi khi lên rập.

Cũng vì bị cắt bỏ nên khách hiếm khi thấy biên, trừ khi chủ động hỏi. Đừng nhầm với khái niệm "selvedge denim" của giới đồ jean: ở đó nó nói về cách dệt trên khung con thoi. Với vải vest, biên đơn giản là nơi nhà dệt ghi danh.

Tên nhà dệt trên biên

Nhiều nhà dệt dệt hoặc in tên, đôi khi cả biểu tượng, lặp đi lặp lại dọc biên. Chỉ cần nhìn vài dòng là biết cuộn vải do ai dệt, ví dụ một nhà dệt vùng Biella của Ý hay một nhà buôn vải ở London. Trong kho của Mon Amie có các tên như Vercelli, Kevinlli, Vitale Barberis Canonico, Holland & Sherry, và anh có thể đối chiếu với những gì thấy trên biên.

Một lưu ý nhỏ: tên trên biên có thể là nhà dệt, cũng có thể là nhà phân phối hoặc tên dòng vải. Hai thứ này không giống nhau. Nếu chữ trên biên lạ với anh, cứ hỏi chuyên viên đó là nhà dệt hay nhà buôn, vì câu trả lời ảnh hưởng đến việc anh so sánh giá giữa các cuộn.

Chỉ số sợi, thành phần

Ngoài tên, biên thường mang một vài thông tin kỹ thuật, tuỳ nhà dệt:

• Chỉ số Super (ví dụ 100s, 120s, 150s): số càng cao thì sợi len càng mảnh. Số cao cho vải mềm, nhẹ, nhưng không đồng nghĩa bền hơn. Bài chỉ số Super 100s đến 150s giải thích kỹ hơn.
• Thành phần: len thuần, len pha lụa, len pha mohair, và tỷ lệ từng loại.
• Trọng lượng: tính bằng gram trên mét, hoặc ounce với vải Anh. Con số này cho biết vải dày hay mỏng, quan trọng với khí hậu TP.HCM.
• Mã vải: một dãy số hoặc chữ dùng để tra đúng mẫu trong sổ vải của nhà dệt, tiện khi anh muốn đặt thêm cùng loại cho quần hay áo gile.
• Xuất xứ: dòng kiểu "Made in Italy" hay "Woven in England" nơi có ghi.

Không phải biên nào cũng có đủ. Có nhà dệt chỉ in tên, có nhà ghi cả thành phần lẫn mã. Đừng đọc sự thiếu vắng một dòng như dấu hiệu vải xấu.

Xin xem biên khi chọn vải

Cách làm khá đơn giản và không ai phật lòng:

1. Khi đã ưng một mẫu, nhờ chuyên viên cho xem biên của cuộn vải đó, hoặc nhãn ở đầu cuộn.
2. Chụp lại tên nhà dệt, thành phần và mã vải. Sau này nếu cần đặt thêm, anh có đúng mã để tra.
3. So thành phần trên biên với thông tin trong phiếu báo giá. Hai chỗ cần khớp nhau.
4. Hỏi vải sẽ được cắt từ cuộn nguyên hay từ đoạn đã bán lẻ. Đoạn bán lẻ nhiều khi đã mất biên, tức mất luôn manh mối.

Với tuxedo, nên làm việc này cho cả vải thân lẫn vải mặt ve, vì hai phần thường đến từ hai nguồn khác nhau. Về cách Mon Amie xếp vải thành các tầng giá, anh có thể xem các tầng vải tại Mon Amie.

Hạn chế của cách kiểm tra này

Biên vải hữu ích, nhưng đừng đặt cược toàn bộ vào nó.

• Biên chỉ nói nguồn gốc và điều nhà dệt công bố, không đo chất lượng. Cùng một nhà dệt vẫn có nhiều hạng vải; tên uy tín không bảo đảm cuộn nào cũng hợp mục đích của anh.
• Chữ in có thể bị sao chép. Vì thế biên chỉ đáng tin khi vải đến từ nơi anh tin tưởng, và nên đi cùng phép thử bằng tay trong bài cách cảm nhận chất lượng vải bằng tay.
• Nhiều cuộn không có chữ, đặc biệt là vải nhỏ lẻ hoặc đã cắt khổ lại. Khi đó phải dựa vào nhà cung cấp và cảm nhận trực tiếp.
• Biên không nói gì về cách may. Một cuộn vải tốt vẫn có thể ra một bộ tuxedo dở nếu phom và đường may không tương xứng.

Nói gọn, biên vải giúp anh hỏi đúng câu hỏi. Câu trả lời tốt thì cần thêm đôi mắt, đôi tay và một người thợ đủ kinh nghiệm.

Đặt lịch xem vải tại Mon Amie

Nếu anh muốn tự mình xem biên, sờ vải và so sánh các cuộn cạnh nhau, hãy ghé showroom để chuyên viên mở cuộn cho anh xem. Anh có thể đặt lịch thử và chọn vải tại showroom, hoặc xem trước quy trình ở trang may đo tuxedo.