Mess dress là gì: lễ phục quân đội và ảnh hưởng tới tuxedo

Mess dress là bộ lễ phục buổi tối của sĩ quan, mặc trong những bữa tối và dạ tiệc chính thức của đơn vị. Chữ "mess" chỉ phòng ăn của sĩ quan, nơi diễn ra các bữa tối ấy. Bộ này không phải tuxedo, nhưng hai bên có chung một logic: áo ngắn, quần sọc, tối màu, gọn gàng và nghiêm túc.

Mess dress dùng vào dịp nào

Trong quân đội nhiều nước, quân phục thường ngày và quân phục diễu hành không hợp với một buổi tiệc tối. Mess dress ra đời để lấp chỗ trống đó: nó là "đồ dạ tiệc" của quân nhân, giống vai trò của black tie với dân sự. Mỗi quân chủng, mỗi trung đoàn, mỗi nước có bản riêng về màu vải, màu ve áo, cầu vai và huy hiệu. Vì thế không có một mẫu mess dress duy nhất.

Điểm chung dễ nhận ra là bộ này luôn thuộc nhóm "áo ngắn, không đuôi". Nó khác hẳn tailcoat của white tie, vốn có đuôi dài phía sau.

Áo lửng mess jacket và quần sọc viền

Mess jacket thường được cắt ngắn đến ngang eo, mở phía trước, không có đuôi. Áo gần như luôn đi cùng một lớp che vùng eo, có thể là gile cùng màu hoặc đai bụng. Ve áo, cổ và cổ tay hay được phối màu riêng của đơn vị, nên nhìn từ xa đã biết người mặc thuộc binh chủng nào.

Quần là quần lưng cao, ống thẳng, có sọc chạy dọc đường chỉ ngoài. Sọc có thể là dải vải màu, dải satin hoặc dải ren bện tuỳ quy định. Chính chi tiết này khiến người ta liên tưởng tới sọc satin trên quần tuxedo.

Những chi tiết tuxedo vay mượn từ quân phục

Cần nói rõ: lịch sử trang phục ít khi có một "người khai sinh" duy nhất, nên các điểm dưới đây là mối liên hệ thường được nhắc tới chứ không phải một dòng phả hệ chắc chắn.

• Áo ngắn không đuôi. Dinner jacket ra đời ở Anh vào thập niên 1860 như một lựa chọn thoải mái hơn tailcoat. Mess jacket và các kiểu áo ngắn buổi tối của quân đội cùng thời góp phần làm quen mắt với ý tưởng "dự tiệc mà không cần đuôi áo".
• Sọc dọc ống quần. Quần quân phục lễ nghi có sọc ngoài từ lâu. Sọc satin hay galon trên quần tuxedo thường được xem là đồng điệu với truyền thống đó. Bài vì sao quần tuxedo có sọc satin nói kỹ hơn.
• Đai bụng. Cummerbund thường được kể là bắt nguồn từ dải thắt lưng của sĩ quan Anh ở Ấn Độ, thay cho gile ở vùng nóng. Tên gọi cũng đến từ ngôn ngữ vùng ấy.
• Dinner jacket trắng. Áo trắng cho khí hậu nóng, vốn quen thuộc với sĩ quan và viên chức ở vùng nhiệt đới, về sau trở thành lựa chọn dạ tiệc mùa hè của dân sự.
• Tông màu tối, kỷ luật chi tiết. Cúc đồng đều, nếp là thẳng, không phô trương. Tinh thần ấy giống nhau ở cả hai bộ.

Mess dress và tuxedo khác nhau ở đâu

Chi tiết	Mess dress	Tuxedo
Chiều dài áo	Ngắn đến eo, thường mở phía trước	Dài đến ngang mông, cài một hoặc hai khuy
Màu sắc	Theo quy định đơn vị (xanh đậm, đỏ, đen, trắng nhiệt đới)	Đen, midnight blue, trắng ngà
Huy hiệu	Cầu vai, cấp hàm, huân chương thu nhỏ	Không có
Lớp che eo	Gile hoặc đai bụng	Gile hoặc đai bụng
Người mặc	Quân nhân theo quy định	Ai cũng mặc được khi thiệp ghi black tie

Khi nào thấy mess dress trong sự kiện dân sự

Ở Việt Nam, quân nhân mặc lễ phục theo quy định riêng của quân đội, nên mess dress theo nghĩa phương Tây hiếm gặp. Anh có thể thấy nó tại các buổi chiêu đãi của đại sứ quán, nơi có tuỳ viên quân sự nước ngoài, hoặc ở dạ hội của hiệp hội cựu quân nhân quốc tế, hay các buổi tiệc ngoại giao lớn.

Thiệp mời ở những nơi này đôi khi ghi "black tie or mess dress", nghĩa là dân sự mặc tuxedo, quân nhân mặc mess dress, cả hai đều hợp lệ. Đó cũng là lý do anh đừng bất ngờ nếu trong cùng một phòng tiệc có người áo đỏ, người áo xanh đậm và người áo đen.

Một lưu ý nhỏ: dân sự không nên bắt chước cầu vai, cấp hàm hay huân chương của quân đội lên tuxedo. Nếu anh có huân chương nhà nước và muốn đeo bản thu nhỏ, hãy hỏi trước ban tổ chức về nghi thức, vì quy định mỗi nước mỗi khác.

Gợi ý từ xưởng may Mon Amie

Nếu anh thích cái gọn gàng, tiết chế của lễ phục quân đội, hãy tìm nó ở phom áo ngắn vừa vặn, vai chuẩn, quần lưng cao ống thẳng và một dải satin tối màu. Các chi tiết đó có thể gom lại thành một bộ tuxedo rất cổ điển, ví dụ TUX-080 ve nhọn satin đen hay TUX-010 viền satin.

Anh muốn hiểu thêm cội nguồn của bộ này, đọc nguồn gốc tuxedo, hoặc xem bảng quy ước tại trang dress code. Khi cần chọn phom và vải, chuyên viên sẽ tư vấn trực tiếp tại showroom, đặt lịch thử tại đây.