TUXEDOby Mon Amie
Kiến thức tuxedo

Sơ mi dạ tiệc qua các thời: từ ngực hồ cứng đến xếp ly

Sơ mi dạ tiệc đi từ ngực hồ cứng cổ rời thời Victoria đến sơ mi mềm xếp ly thập niên 1930, qua cổ cánh và cổ bẻ, và những gì sơ mi tuxedo hiện đại giữ lại.

Biên tập: Mon Amie · Đăng ngày · khoảng 4 phút đọc

Tuxedo Viền Bạc Thanh Lịch
Tuxedo Viền Bạc Thanh Lịch — TUX-066
Nội dung bài
  1. Thời Victoria: ngực hồ cứng và cổ rời
  2. Thập niên 1930: sơ mi mềm xếp ly
  3. Cổ cánh và cổ bẻ qua từng giai đoạn
  4. Sơ mi tuxedo hiện đại giữ lại gì
  5. Đặt lịch thử tại Mon Amie

Chiếc sơ mi mặc với tuxedo ngày nay mềm, nhẹ và dễ chịu, nhưng tổ tiên của nó thì ngược lại: một tấm ngực hồ cứng như tấm bảng, cổ rời hồ đến đâm cằm, cài bằng khuy rời. Hành trình từ cứng sang mềm cho thấy cách quý ông đổi quan niệm về sự trang trọng: bớt nghiêm nhặt, nhưng vẫn giữ những tín hiệu cốt lõi. Phần so sánh với sơ mi công sở nằm ở bài sơ mi tuxedo khác sơ mi công sở; bài này kể theo dòng thời gian.

Thời Victoria: ngực hồ cứng và cổ rời

Ở thế kỷ 19, sơ mi dạ tiệc được dựng gần như áo giáp. Phần ngực được hồ rất cứng để phẳng như tấm ván, không lún khi ngồi hay cúi. Cổ áo là một chi tiết rời, cũng hồ cứng, gắn vào thân bằng khuy ở gáy và phía trước, nên thay cổ được mà không phải giặt cả áo. Ngực áo cài bằng khuy ngực rời (studs) thay cho hàng khuy thường, và tay áo cài bằng khuy măng sét.

Cổ đi cùng dạ phục lúc ấy là cổ cánh (wing collar): hai góc nhỏ gập ra ngoài, chừa chỗ cho chiếc nơ. Nó đi với nơ trắng và áo đuôi tôm. Độ cứng không chỉ vì trang trọng mà còn vì thực tế: hồ cứng giữ ngực áo phẳng, để đường nét của gile và áo đuôi tôm hiện lên sạch sẽ. Chi tiết về loại sơ mi này nằm ở bài sơ mi ngực hồ cứng.

Thập niên 1930: sơ mi mềm xếp ly

Khi dinner jacket được mặc rộng rãi hơn, quý ông muốn một chiếc sơ mi dễ chịu cho cả buổi tối. Ngực hồ cứng nhường chỗ cho ngực mềm hơn, xếp thành những nếp ly nhỏ chạy dọc: vẫn có kết cấu, nhưng không đóng cứng. Đồng thời, trong black tie, cổ cánh dần nhường chỗ cho cổ bẻ (turndown collar), kiểu cổ mà nơ nằm gọn giữa hai cánh. Đây là giai đoạn sơ mi dạ tiệc bước vào dáng gần với sơ mi tuxedo ta biết.

Cổ cánh không biến mất mà chuyển sang quy ước riêng: nó được giữ cho white tie. Nhiều quý ông ngày nay vẫn mặc cổ cánh với tuxedo như một lựa chọn cổ điển, nhưng quy ước nghiêm cho black tie là cổ bẻ.

Tuxedo Trắng Hai Hàng Khuy Bọc Vải Ve Shawl Cùng Màu
Tuxedo Trắng Hai Hàng Khuy Bọc Vải Ve Shawl Cùng Màu — TUX-098

Cổ cánh và cổ bẻ qua từng giai đoạn

Giai đoạn Cổ áo Đi cùng Ghi chú
Thế kỷ 19 Cổ cánh rời, hồ cứng Áo đuôi tôm, nơ trắng Chuẩn dạ phục thời đó
Từ khoảng thập niên 1930 Cổ bẻ gắn liền thân Dinner jacket, nơ đen Dễ chịu hơn, thành chuẩn black tie
Hiện nay Cổ cánh cho white tie; cổ bẻ cho black tie Tuỳ dress code Cổ cánh với tuxedo là lựa chọn riêng, không bắt buộc

Có một đoạn ngoại lệ đáng nhắc: thập niên 1970 là thời sơ mi dạ tiệc ngực bèo nhún và viền ren, đúng tinh thần thời ấy. Mốt đó lùi đi, và black tie quay về sự tiết chế.

Sơ mi tuxedo hiện đại giữ lại gì

Sau hơn một thế kỷ, sơ mi tuxedo vẫn giữ những tín hiệu cốt lõi, dù mềm hơn rất nhiều:

  • Ngực: xếp ly nhỏ hoặc vải piqué dệt nổi; đôi khi phẳng, với nẹp ngực che khuy.
  • Màu: trắng tinh; trắng ngà chỉ dành cho dinner jacket trắng hoặc phong cách riêng.
  • Cổ: cổ bẻ vừa phải để nơ ngồi đúng chỗ; cổ cánh là tuỳ chọn.
  • Khuy: nẹp ngực che khuy hoặc khuy ngực rời cài bằng stud, kèm khuy măng sét, vì tay sơ mi dạ tiệc thường là tay gập (French cuff).
  • Chất vải: cotton dệt mịn, đôi khi pha lụa; không dùng vải sọc, caro hay màu.

Điều thay đổi lớn là độ cứng: ngày nay ngực hồ vừa phải, và nhà may có thể lót ngực để giữ phom mà người mặc vẫn thoải mái. Khi may sơ mi, chúng tôi đo cổ, vai, dài tay, rồi dựng sơ mi theo nơ và bộ tuxedo anh đã chọn; xem thêm ở trang may đo tuxedo.

Tuxedo Trắng Ngà Hai Khuy Ve Lụa Đen Quần Trắng
Tuxedo Trắng Ngà Hai Khuy Ve Lụa Đen Quần Trắng — TUX-095

Đặt lịch thử tại Mon Amie

Nếu anh đang phân vân giữa ngực xếp ly, ngực piqué hay cổ cánh, hãy đến showroom và thử cạnh nhau. Chuyên viên sẽ chỉ ra khác biệt theo cổ và dáng người anh. Đặt lịch tại đây.

Đăng ngày 22/11/2026 · 08:30 · Biên tập: Mon Amie

Đặt lịch hẹn

Thử tuxedo tại Mon Amie

Mang theo mã mẫu anh thích trong bài. Thợ may đo trực tiếp và tư vấn vải, ve áo, phom dáng cho anh.

357 Nguyễn Trãi, P. An Đông, TP.HCM
Mở cửa hằng ngày 8:30 – 21:30

GọiZaloĐặt lịch